عالی‌قاپو (شمس‌العماره) – تبریز

عالی‌قاپو (شمس‌العماره) – تبریز

استانداری آذربایجان شرقی و در کنارش فرمانداری و مجموعه بانک ملی مرکزی، همگی در اراضی بسیار وسیع مرکز تبریز که قبلاً عالی قاپو یا شمس‌العماره نام داشت ساخته شده‌اند.

وجه تسمیه

در مورد نام این مجموعه دو نظریه وجود دارد:

    در زمان حکومت دودمان صفویه دررقابت بادولت عثمانی که مقر حکومت آن‌هارا (باب عالی) می‌گفتند شاهان صفوی هم دستور دادند مقر و عمارت حکومتی خود ر تبریز و سپس در اصفهان به نام عالی قاپو نامیده شود.
    عده‌ای هم براین عقیده اندکه عالی قاپودراصل (آلاقاپو) به معنای درب رنگی (درب قرمز) بوده، زیرا (آلا) درترکی به معنای قرمزاست.

 

شمس‌العماره تبریز.

 

 

تاریخچه
عمارت عالی قاپو تبریز
عمارت عالی قاپوی تبریز در روز جشن.

در محل کنونی استانداری عمارت چهارطبقه زیبایی بود باکلاه فرنگی بلندی که آن را شمس‌العماره می‌گفتند. این بنا را نجفقلی خان پسر مرتضی قلی خان دنبلی ساخته بود. درآن هنگام این عمارت را (عالی قاپو) می‌گفتند. درزمان عباس میرزانایب السلطنه مقرولیعهدفتحعلی شاه شدونام آن به عالی قاپومبدل گشت. هنگام ولیعهدی ناصرالدین میرزابه تقلیدازکاخ شمس‌العماره تهران نام شمس‌العماره گرفت. درزمان مظفرالدین شاه تعمیرات کلی واساسی درآن به عمل آمدودرپشت آن یعنی قسمت شمال باغ عالی قاپو، عمارت حرمخانه احداث گردید. درزمان اقتدارحکومت قاجارصحن ومحیط باغ عالی قاپودرروزعاشورامحل عزاداری دسته جات قمه زن وسینه زن بودکه ازطرف ولیعهدبه دسته باشی‌ها، طاقه شال انعام می دادندومرحوم استادفقیدابوالحسن خان اقبال آذردرمراسم شبیه خوانی ماه محرم دراین محوطه هنرنمایی بی نظیری ازخودنشان می‌داد.

پس ازانقراض سلسله قاجارمجموعه شمس‌العماره مقروالی واستاندارآذربایجان شد. در سال ۱۳۱۲ شمسی هنگام استانداری ادیب السلطنه سمیعی دراین کاخ آتش افتادوقبه وقسمت فوقانی آن که شاهکاری ازهنرمعماری دوره زندیه وقاجاریه محسوب می شدازبین رفت. گویی این آتش درجان مردم افتاده بود، فردای آن روزترانه وتصنیف حزن انگیزساختندبه این مضمون:

الین ده لاله گئتمه خیاله/ اوت توتوب یانوب شمس‌العماره/

ترجمه: دردستت لاله، به فکرمرو، آتش گرفته سوخته شمس‌العماره. /

این تصنیف سال هابرسرزبان عوام بودوبه ادیب السلطنه سمیعی استانداروقت تهمت می زدندکه خودعمدااین کارراکرده.

 

عمارت عالی قاپو تبریز

 

 

عده‌ای ازمحققان عقیده دارند که عالی قاپو اصفهان را از روی نقشه عمارت عالی قاپو تبریز ساختند، زیرااین عمارت قبلاً در زمان شاه عباس اول نیز وجود داشت.
باغ عالی قاپوی تبریز از سیلِ ۱۳۱۳ پر شده است. ۸ مرداد ۱۳۱۳.

در سال ۱۳۱۳ بقیه کاخ دراثر جریان سیل وحشتناک، قسمتی از عمارت مزبور خسارت فراوان دید و بقیه وبخشی از تاق‌های آن فروریخت و سرانجام باقی‌مانده عمارت و اتاق‌های آینه کاری شدهونقاشی شده درسال۱۳۲۶هنگام استانداری علی منصوربه کلی تخریب ودرجای آن ساختمان جدیداستانداری بناشدکه در سال ۱۳۳۳ شمسی عملیات ساختمانی آن پایان یافت. دراین ایام تمام درختان بلند و کهنسال و بی‌نظیر عالی‌قاپو نیز در هنگام تجدید بنا قطع گردید. علی منصور نیز مانند ادیب الساطنه سمیعی به اتهام انهدام یک بنای زیبای تاریخی در بین مردم مورد سرزنش و انتقاد قرار گرفت.

بعد در بخش غربی عالی قاپو یا استانداری امروزی تشکیلات معظم بانک ملی ایران شعبه مرکز تبریز احداث شد. در سال ۱۳۴۸ نیز عمارت حرمخانه در شمال شرقی استانداری تخریب و عمارت امروزی فرمانداری بنا شد.

 

عمارت عالی قاپوی تبریز در روز جشن.

 

باغ عالی قاپوی تبریز از سیلِ ۱۳۱۳ پر شده است. ۸ مرداد ۱۳۱۳.

مکان های مرتبط با اینجا

حمام نوبر تبریز (سفره خانه سنتی شهریار) حمام نوبر تبریز (سفره خانه سنتی شهریار) آدرس : میدان ساعت ، نبش خیابان تربیت ، حمام تاریخی نوبر نوع غذا : ایرانی - سنتی - چایخانه -کافی شاپ سنتی حمام نوبر مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، تقاطع خیابان امام وتربیت واقع شده و این اثر در تاریخ ۱ آذر ۱۳۷۸ با شمارهٔ...
خانه دکتر صحتی تبریز خانه دکتر صحتی نام خانه دکتر صحتی کشور  ایران استان استان آذربایجان شرقی شهرستان تبریز ...
موزهٔ قرآن و کتابت تبریز موزهٔ قرآن و کتابت تبریز موضوع : تاریخی، مجموعه ای از قرآن مجید و نسخ خطی و قطعاتی از آثار خوشنویسان بنام ایران وضعیت: فعال وابستگی: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور سال تاسیس: 1380 ساعت بازدید: 20-8 روزهای تعطیل: ایام سوگواری رسمی بهای بلیط داخلی: 3000 ...
گورستان شادباد مشایخ گورستان شادباد مشایخ گورستان شادباد مشایخ یا گورستان پینه‌شالوار، گورستانی تاریخی است که در کنار روستای شادباد مشایخ، در جنوب شرقی تبریز واقع شده است. این گورستان در کنار روستا در دامنه تپه‌ای بلند قرار گرفته و تعدادی تخته سنگ در آن قرار دارد. تمام تخته سنگ&zwnj...
کلیسای موجومبار (سنت هریپسیمهٔ مقدس) کلیسای موجومبار نام کلیسای موجومبار کشور  ایران استان استان آذربایجان شرقی شهرستان شهرستان شبستر ...
کلیسای مریم مقدس (تبریز) کلیسای مریم مقدس نام کلیسای مریم مقدس کشور  ایران استان استان آذربایجان شرقی شهرستان تبریز ...
کلیسای شوغاگات مقدس کلیسای شوغاگات مقدس «کلیسای شوغاگات مقدس» اطلاعات اولیه موقعیت تبریز، استان آذربایجان شرقی  ایران دین کلیسای حواریونی ا...
کلیسای سرکیس مقدس (تبریز) کلیسای سرکیس مقدس (تبریز) کلیسای سرکیس مقدس تبریز در خیابان شریعتی جنوبی و در محلهٔ لیلاوا و در کوچهٔ بارون آواک قرار دارد.این کلیسا به یاد کلیسای سرکیس آذرشهر ساخته شده‌است. مسیر دسترسی: تبریز، خیابان شریعتی جنوبی، محله لیل آباد، کوچه بارون آواک، مدرسه ساهاکیان و کل...
کاروانسرای گویجه بل  کاروانسرای گویجه بل این بنا در 23 کیلومتری جاده اهر - تبریز در ورودی روستای گوی درق بنا گردیده و از نوع کاروانسراهای کوهستانی، بدون حیاط مرکزی است. پلان آن مستطیل شکل بوده و در گوشه های بنا با برجک هایی تقویت شده و هشتی ورودی از طرف غرب به داخل سالن با پنج گنبد عرقچین باز م...

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کانال تلگرام ما