منطقه باستانی ویگل

منطقه باستانی ویگل آران و بیدگل

مدت زیادی از کشف آتشکده باستانی ویگل در سال ۸۳ نمی‌گذرد، با این حال کاوش‌های انجام گرفته در آن خبر از قدمت چند هزار ساله‌ی زندگی مردم در آران و بیدگل دارد.

ویگل منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۱۲۰ هکتار در شرق بیدگل واقع است و آتشکده‌ی آن درون محوطه تاریخی وسیعی قرار دارد که از دوره پیش از اسلام تا دوره‌های مختلف اسلامی آباد بوده است.

آتشکده‌ی ویگل

پلان این ساختمان آتشگاهی چلیپایی شکل و مانند چهار طاقی‌های دوره ساسانی دارای چهار دهانه ورودی است. در مرکز ساختمان نیز بقایای یک آتشدان منحصر به فرد از دوره ساسانی با تزئینات گچبری قرار دارد. در اطراف پایه آتشدان و ورودی سطح آتشگاه نیز بقایا و قطعات گچبری زیبایی از همین عصر به دست آمده است.

ساختمان این آتشکده با گل ساخته شده و کف و ازاره‌های آن دارای روکش گچ است که چند بار تجدید و اصلاح شده و نشان می‌دهد این ساختمان مدت زیادی مورد استفاده بوده است. همچنین بدنه‌های آن نیز از ازار به بالا با رنگ قرمز اخرایی رنگ آمیزی شده است. در حین حفاری گروه کاوش مجموعه مشخص شد که این ساختمان پس از انتقال شهر به دوره اسلامی تخریب شده و طی قرون اولیه اسلامی تغییر کاربری پیدا کرده است.

ویژگی‌های منحصر به فرد ویگل

پایه آتشدان به دست آمده در حفاری در نوع خود بسیار بی‌نظیر است. هر چند پیش‌تر نمونه‌های دیگری در پارس جنوبی و یا شرق مازندران از این نمونه دیده شده است.

این پایه همانند یک نخل وارونه و دارای ساختمانی بسیار محکم است که دارای ۳۸ پره است که ساختار مغز آن را قلوه سنگ و ساروج تشکیل می‌دهد و یک روکش بدنه دارد. این آتشگاه دارای چهار ورودی است که بالای این ورودی‌ها با رنگ قرمز تزئین شده است.

محور ساختمان سازی در این منطقه از شمال غرب به جنوب شرق است که از ابتدای دوران ساسانی در این منطقه به سبب ویژگی آب و هوایی لحاظ شده است.

در حال حاضر هنوز عملیات باستان شناسی در این منطقه به طور کامل به انجام نرسیده و باید حفاری‌های لازم در بافت مسکونی نیز صورت گیرد.

ویگل و هراسگان

ویگل و هراسگان دو شهر تاریخی منطقه آران و بیدگل هستند که به فاصله‌ی حدود ۸۰۰ متر از هم قرار داشته‌اند و در هر دو شهر یک قلعه و یک مرکز سیاسی یافت شده است.

با وجود این که بخش عمده دو شهرک‌ یافت شده در‌ دل‌ شن و ماسه‌های روان‌ مدفون است، با اتکا به شواهدی نظیر آثار معماری، داده‌های سفالی، قطعات کاشی و بقایای فعالیت‌های صنعتی می‌توان‌ عملکرد‌ محله‌های آن را معین کرد. بر همین‌ اساس، کاربری‌ مناطقی‌ نظیر‌ بازار، مسجد، محله‌های مسکونی، حاکم‌نشین‌ و مراکز فعالیت‌های‌ صنعتی‌ معین گردیده‌اند.

بیش از هشت قرن حیات

پیش از این بخش‌هایی از آثار معماری این محوطه‌ها بر اثر حفاری‌های غیرمجاز و یا‌ به خاطر‌ فرسایش‌ طبیعی از زیر شن بیرون آمده‌اند. با توجه‌ به‌ کیفیت‌ ظهور‌ این‌ شواهد و فقدان آثار سوختگی و یا تخریب ناشی از بروز درگیری و جنگ و حوادث آگاهانه دیگر در آن‌ها، این نظر قابلیت طرح می‌یابد که‌ شهرهای مورد مطالعه به‌ طور آگاهانه و به تدریج متروک شده‌اند.

از سوی دیگر، نظر به این که نمونه‌های سفالی به لحاظ گاه‌نگاری از دوره سلجوقی جلوتر نمی‌روند، این دوره را می‌توان زمان ترک شهر توسط شهروندان به حساب آورد.

این‌ نظریه‌ با گزارشی تاریخی همخوانی دارد که بیان می‌کند مردم شیعه مذهب این شهرها به روزگار ملکشاه سلجوقی به دلایل مذهبی و سیاسی مورد حمله سربازان این سلطان متعصب به سنت قرار گرفته‌ و قلع و قمع شده‌اند. البته هر چند این حمله به لحاظ زمانی با رهایی و ترک شهرها مصادف بوده، نمی‌تواند علت قطعی متروکه‌ شدن آن‌ها قلمداد شود. به ویژه آن که‌ در‌ آثار معماری باقی مانده، اثری از‌ خشونت‌ دیده نمی‌شود. از این ‌رو، علت اصلی ترک شهرهای مورد مطالعه را باید در عوامل دیگری که شاید مهم ترین آن تغییرات آب و هوایی و زیست محیطی و کمبود منابع‌ آبی‌ باشد جستجو کرد.

بی‌شک رشد و گسترش‌ یک شهر و افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش سطح زیر کشت انواع مصارف عمومی بی‌رویه در محدوه‌ای که از نظر منابع آبی در محدودیت است موجبات خشک‌شدن قنات‌ها‌ و چاه‌های آب را فراهم آورده است. این وضع مهلک می‌تواند به عنوان یکی دیگر از عوامل مؤثر در متروک ‌شدن این شهرها مورد ملاحظه قرار گیرد.

به هر حال هنوز تا اظهارنظر قطعی در مورد این محوطه‌ی باستانی فاصله وجود دارد، با این حال آن چه می‌توان به جرأت به آن اذعان کرد، پیشینه‌ی کهن آران و بیدگل است، سرزمینی که حداقل از زمان ساسانیان انسان‌هایی در آن زندگی می‌کردند و هنوز به حیات خود ادامه می‌دهد…

منبع:khatabshekan
 

 

مکان های مرتبط با اینجا

چاله سنبک چاله سنبک چاله سنبک در موقعیت جغرافیایی N340600 E513422 در استان اصفهان واقع است. چاله سنبک در 7 کیلومتری شمال شرقی شهرستان آران و بیدگل در دل ماسه های روان منطقه بند ریگ و در جنوب غربی کویر مرنجاب واقع است. برای دسترسی به این چاله باید خیابان صباحی شرقی آران و بیدگل را تا انتها ...
قلعه کرشاهی قلعه کرشاهی قلعه کرشاهی، یا قلعه دزدها، قلعه‌ای است که در قسمت شمال شرقی شهرستان آران و بیدگل در موقعیت جغرافیایی ۳۳٫۵۵ درجه شمالی و ۵۲٫۰۶ درجه شرقی، واقع در جنوب کویر بند ریگ، و در نزدیکی ارتفاعات کوه یخ‌ آب در استان اصفهان قرار دارد. این قلعه محل تجمع سپاه نای...
جزیره سرگردان، مرنجاب  جزیره سرگردان، مرنجاب جزیره سرگردان تپه ای است که در دریاچه نمک آران و بیدگل قرار دارد . برای رسیدن به این جزیره که در نزدیکی ساحل جنوبی دریاچه خشک نمک قرار دارد باید مسیر کاشان به آران و بیدگل را طی کرد و سپس وارد جاده خاکی مرنجاب شد . پس از طی مسافتی در حدود 35 کیلومتر و...
کویر مرنجاب   کویر مرنجاب آران و بیدگل در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه‌های نمک حوض سلطان و حوض مره، از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستان آران و بیدگل محدود می&z...
شهر زیرزمینی نوش‌ آباد (اویی) شهر زیرزمینی نوش‌ آباد (اویی) آنچه به نام شهر زیرزمینی (اویی) معروف است در واقع ساختارهای متراکم، پیچیده و گسترده‌ای چون دالانهای باریک تودرتو و اتاقهایی با ابعاد کوچک ا ست. مجموعه اویی در زیر بافت قدیم شهر شکل گرفته و تا سطح کنونی شهر نیز گسترده شده‌است. وسعت این ...
دریاچه نمک آران و بیدگل دریاچه نمک آران و بیدگل دریاچه نمک یا دریاچه نمک مسیله نام دریاچه‌ای در منطقه کویر مرکزی ایران است. این دریاچه با عنوان دریاچه نمک آران و بیدگل هم شناخته می‌شود و گاهی با دریاچه حوض سلطان که مابین قم و تهران واقع است اشتباه می‌گردد. موقعیت جغرافیایی...
کاروانسرای مرنجاب کاروانسرای مرنجاب کاروانسرای مرنجاب کاروانسرا و قلعه‌ای در کویر آران و بیدگل کنار دریاچه نمک آران و بیدگل واقع شده‌است و توسط شاه عباس در سال ۱۰۱۲ قمری ساخته شده‌است. کاروانسرا مرنجاب که دارای ۳۵۰۰ مترمربع زیربنا و ۲۹ عدد اتاق می‌باشد، در ارتفاع ۸۵۰ متری از سط...
مسجد نقشینه بیدگل مسجد نقشینه بیدگل نام مسجد نقشینه بیدگل کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان آران و بیدگل...
مجموعه قاضی آران مجموعه قاضی آران نام مجموعه قاضی آران کشور  ایران اطلاعات اثر کاربری مجموعه تاریخی ...

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کانال تلگرام ما