منار جنبان

منارجنبان
Menar-e-jomban esfahan.jpg
نام منارجنبان
کشور  ایران
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگر آرامگاه شیخ امیرعبدالله
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۳۴۹
تاریخ ثبت ملی ۲۰ خرداد ۱۳۲۱

 

منارجنبان اصفهان یکی از آثار تاریخی این شهر است که عارفی به نام «عمو عبدالله کارلادانی» در آن به خاک سپرده شده‌است. نکته قابل توجه دربارهٔ این بنای تاریخی این است که با حرکت دادن یک مناره، مناره دیگر نیز به حرکت و جنب و جوش می‌آید و لازم است ذکر شود هر مناره دارای پهنای نه متری و بلندای هفده متری می‌باشد.

تاریخی که بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده است سال ۷۱۶ هجری را نشان می‌دهد که در دوره سلطان محمد خدابنده الجایتو ایلخان مسلمان است.

منارجنبان

در ایران برخی مناره‌ها قابلیت تکان خوردن را دارند که به اصطلاح به آنها منارجُنبان می‌گویند. از معروفترین منارجنبان‌های ایران یکی در اصفهان و دیگری در شهرستان اردکان و در بخش خرانق واقع شده‌اندتاریخی که بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده است سال ۷۱۶ هجری را نشان می‌دهد که در دوره سلطان محمد خدابنده الجایتو ایلخان مسلمان است. مسجد جامع نیشابور (شهر کهن) نیز منارهای جنبان داشته است. ابوعبدالله حاکم دربارهٔ منارهای جنبان مسجد جامع نیشابور (شهر کهن) نوشته است:

خمار تکین… مناری رفع کرد و صیتِ آن دو منار [پیشینِ ساختهٔ عبدالله طاهر] را دفع کرد، چنانچ در دنیا ارفع از آن و اعجب و آراسته‌تر و پیراسته‌تر و دایرتر منار در هیج دیار هیچ نجّار ندید. از فوق عالیِ بامِ جامع تا سرِ منار نود و چار ذراع بود؛ و اجرت استادان بی‌مزدور خرجِ عمارت دوهزار مثقال طلا مقرر کرده بودند و به هندسه چنان ترتیب کرده بودند که چون باد آمد فراخورد قوّهٔ باد آن منار حرکت کردی اما نیفتادی و هیچ خشتی و جزئی از آن وی فاسد نشدی.

موقعیت

در گذشته منارجنبان از شهر جدا و در دهکده‌ای به نام «کارلادان» قرار داشت؛ ولی امروزه این محل و بنا جزو اصفهان است و در نزدیکی محلی به نام نصرآباد قرار دارد. این ساختمان با کاشی‌های لاجوردی رنگ به شکل ستاره چهارپر و اشکال دیگری به شکل کثیرالاضلاع فیروزه‌ای رنگ زینت یافته‌است.

این بنا به صورت یک بقعه و دو مناره‌است که بر روی مزار عمو عبدالله کارلادانی (عموعبدالله بن محمود صقلابی) از پارسایان نامآور سده هشتم هجری بنا شده و سنگ قبر آن مورخ به سال ۷۱۶ هجری، هم‌زمان با اواخر پادشاهی محمد خدابنده الجایتو، ایلخان مسلمان مغول است.

عکسی از منار جنبان از ارنست هولتسر ۱۸۷۳

 

ویژگی‌های بنا

ارتفاع ایوان مقبره عمو عبدالله از سطح زمین بقعه ۱۰ متر و ارتفاع هر یک از دو مناره ۷/۵ متر است. در این ایوان مزار عمو عبدالله قرار دارد و راه صعود به بام و مناره‌ها نیز به وسیله درگاه کوچکی است؛ که با پلکانی مارپیچ به بام مربوط می‌شود. اما چیزی که این بنای کوچک با عرض نه متر و طول هر مناره؛ هفده متر را معروف کرده، تکان خوردن آن است. یعنی با تکان دادن یکی از مناره‌ها مناره دیگر و کل ساختمان نیز تکان می‌خورد. ایوان منارجنبان یکی از آثار تک ایوانی دوران ایلخانی است که به سبک مغول ساخته شده؛ ولی شکل مناره‌ها نشان می‌دهد که آنها را اواخر دوره صفویه به ایوان اضافه کرده‌اند. دلیل حرکت این بنا مدت هاست برای دانشمندان سؤال بوده و بسیاری هنوز هم می‌گویند هیچ دلیل منطقی ای برای این حرکت وجود ندارد. اما نکته مهم این است که؛ منارجنبان در دنیا تنها بنایی نیست که این به این صورت حرکت می‌کند. در عراق و عربستان هم چنین بناهایی یافت می‌شود. به هر حال منطقی‌ترین علتی که برای تکان خوردن مناره‌ها می‌تواند وجود داشته باشد، پدیده فیزیکی تشدید یا اثر دوپلر است. چون مناره‌ها سبک و کاملاً مشابه هستند، تکان خوردن یکی روی دیگری اثر می‌گذارد. جهانگردانی که به نقاط مختلف دنیا سفر کرده‌اند در مشاهدات خود مناره هائی را معرفی کرده‌اند که در نقاط دیگر جهان همین خصوصیت را داشته‌اند. اما قدر مسلم اینکه منارجنبان اصفهان وجه تمایزی با سایر مناره‌های متحرک دارد و آن این است که گذشته از حرکت مناره‌ها سایر قسمت‌های بنا نیز حرکت می‌کند.

نمای نزدیک یکی از مناره‌ها

 

این ساختمان با کاشی‌های لاجوردی رنگ به شکل ستاره چهار پر و اشکال دیگری به شکل کثیر الاضلاع فیروزه‌ای رنگ زینت یافته است. حمید شاهین پور، سرپرست کمیته پژوهشی انجمن فناوری‌های بومی ایران، تصمیم گرفت علت ارتعاشات این بنا را با فرمول‌های دینامیکی پیدا کند. پژوهش شاهین پور با تمام فرمول‌های پیچیده و آزمایشگاهی اش منجر به رسیدن به این نتیجه شد که: «هنگامی که دو نخ مشابه با طول مساوی داشته باشیم و انتهای این نخ‌ها را به یک نخ افقی ببندیم دو آونگ کاملاً مشابه حاصل می‌شود. حال اگر یکی از نخ‌ها به نوسان در آید دیگری هم شروع به نوسان می‌کند. اما اگر یکی از نخها بلندتر شود در صورت نوسان، نخ دیگر دچار نوسان نمی‌شود. حال اگر وزن یکی با دیگری متفاوت باشد باز هم نوسان یکی منجر به اختلال در نوسان دیگری می‌شود. بر همین اساس می‌توان نتیجه گرفت که، ارتعاش یک مناره می‌تواند به مناره‌های بعدی هم منتقل شود.» پیش از شاهین پور افرادی دیگری هم دربارهٔ منارجنبان کار کرده‌اند اما تا کنون کسی، کار آزمایشگاهی روی این بنا انجام نداده بود. شاهین پور تمام منارجنبان‌های ساخته شده در دنیا را متعلق به فرهنگ ایرانی اسلامی می‌داند. جالب است بدانید منار جنبان‌های دنیا در یک دوره زمانی سی ساله دوره تیموریان ساخته شده‌اند.

 

نمایی از درون بنا

 

سنگ گوری دیرینه

 

نمای زیر تاق ایوان

 

عکس قدیمی از بنا

 

موقعیت روی نقشه

 

مکان های مرتبط با اینجا

موزه شهدای اصفهان موزه شهدای اصفهان   ارتباط با موزه تلفن: ۳۲۳۴۸۸۷۸ آدرس: خيابان شمس آبادي ساعات بازديد در بهار و تابستان ۸/۳۰-۱۲ صبح و ۱۶-۲۰ بعدازظهر پائيز و زمستان ۸/۳۰-۱۲ صبح و ۱۵-۱۹ بعدازظهر بجز روزهاي تعطيل   تاريخچه ...
موزه آب اصفهان موزه آب اصفهان استان: اصفهان شهر: اصفهان نشانی: خیابان مشتاق دوم - روبروی استانداری اصفهان - مجموعه ورزشی سازمان آب منطقه ای اصفهان تلفن: ۲۶۱۰۶۲۲ نوع موزه: گنجینه تاریخی آوازه (شهرت): ملی تاریخ گشایش: 29 اسفند 1386 ...
موزه علوم و فنون آموزش پرورش اصفهان موزه علوم و فنون آموزش و پرورش استان اصفهان آدرس: خیابان مصلی ، جنب مسجد مصلی، کوچه شهید شاطر گلی با عنایت به پیشرفت علم، تکنولوژی و صنعت و  از آنجا که کلاس های درس و کتاب های درسی پاسخگوی  سوالات بیشمار دانش آموزان نیست وجود مراکزی که گروه های دانش آموزی بتوانن...
موزه کلیسای وانک موزه کلیسای وانک موزه‌ای است که در سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۶ میلادی در حیاط کلیسای وانک به کوشش «طاطاووس هونانیان»، فرزند «هاروتون هونانیان»، نویسندهٔ کتاب تاریخ جلفای اصفهان ساخته شد. در ورودی موزهٔ کلیسای وانک   تاریخچه در سال&zw...
آب‌ انبار کازرونی آب‌ انبار کازرونی نام آب‌انبار کازرونی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصف...
تكيه بيد آبادی آرامگاه بید آبادی نام آرامگاه بید آبادی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تكیه ابوالمعالی كلباسی تکیه کلباسی (ابوالمعالی) نام تکیه کلباسی (ابوالمعالی) کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تکیه کازرونی تکیه کازرونی نام تکیه کازرونی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تکیه صاحب روضات (تکیه چهار سوقی) تکیه چهارسوقی نام تکیه چهارسوقی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کانال تلگرام ما