خیابان چهارباغ (چهارباغ عباسی) اصفهان

چهار باغ
Charbagh isfahan.JPG
نام چهار باغ
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان اصفهان
اطلاعات اثر
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۰۹
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰

چهارباغ یکی از خیابان های تاریخی و اصلیِ اصفهان است و به دو بخشِ چهارباغِ بالا و چهارباغ عباسی بخش می شود. چهارباغ عباسی یکی از خیابان‌های تاریخی شهر اصفهان است که بین دروازه دولت و سی و سه پل قرار دارد.

تاریخچه

دو قسمت چهارباغ عباسی و چهارباغ بالا در عصر شاه عباس یکم طراحی و اجرا شد و تاریخ تقریبی ساخت آن به سال ۱۰۰۰ هجری قمری (۱۵۹۱ میلادی) برمی‌گردد. چهارباغ پایین (چهارراه تختی تا دروازه دولت) در دوره رضا شاه پهلوی و با همان طرح به چهارباغ دوره صفوی افزوده گردید

در گذشته یک جوی آب از میان این خیابان تا زاینده رود جاری بوده که درمحل تقاطع‌ها به حوض‌هایی می‌ریخته‌است. در خیابان مسیری خاص برای افراد سواره تعیین شده بوده و در اطراف آن باغ‌هایی بوده که میان امرا برای ساخت عمارت تقسیم شده بوده اما عموم مردم نیز می‌توانستند از آنها استفاده کنند. پل الله وردی خان یا سی و سه پل، خیابان چهارباغ را به دو قسمت (خیابان چهارباغ بالا و چهارباغ عباسی) تقسیم می‌کرده و راه ارتباط چهار باغ بالا و چهارباغ عباسی بوده‌است.

یکی از آثار تاریخی که ظل السلطان حاکم قجری اصفهان قصد تخریب آن را داشت درختان چهارباغ بوده است. روزی به حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی خبر می رسد که عده ای به دستور ظل السلطان مشغول کندن درختان چهارباغ هستند حاج آقا نورالله به طلاب مدارس دینی دستور می دهد که جلوی این کار را بگیرند آنها هنگامی به چهارباغ می رسند که تعدادی از درختان قطعه قطعه شده بود. طلبه ها جلوی آنها را می گیرند و کتک مفصلی به عمال ظل السلطان می زنند و از قطع سایر درختان جلوگیری می کنند.

توصیف چهارباغ در متون تاریخی عصر صفوی

از میان متون تاریخی عصر صفوی که به توصیف چهارباغ پرداخته‌اند سه اثر بیش از سایر متون دارای اهمیت است؛ تاریخ عالم آرای عباسی نوشته اسکندر بیگ منشی، روزنامه ملا جلال یا تاریخ عباسی نوشته ملا جلال منجم‌یزدی و نهایتاً روضه‌الصفویه نوشته جنابدی. جنابدی در مورد این خیابان چنین نوشته‌است:

… پس از آن [ ساخت باغ عباس آباد] از عباس‌آباد خیابانی به عرض پنجاه ذرع تا درب دولت، که قریب به یک فرسخ مسافت است، طرح انداخته بر حسب امر جهان مطاع خوانین و امرای عظام و وزرا و… چه کسانی که در پایه سریر اعلی اقامت می‌نمودند و چه کسانی که در ممالک محروسه به اقطاعات خویش مشغول بودند، جمله از طرفین خیابان مقابل یکدیگر ابتدا از عباس‌آباد نموده چهارباغات مرغوب فراخور استعداد و طباع خویش احداث فرمودند. بر باب هر باغ عمارتی مرفوع از آجر و گچ و سنگ رخام ترتیب داده سقوف و جدار آن را به کاشی الوان پرداخته، بعضی به تصاویر و نقوش غرایب‌نگار مزین گردانیده و در پیش هر عمارت در ساحت خیابان حیاض عظیم به اشکال مختلف پرداختند و در داخل باغ نیز غایت تکلف به قانون طراحی به عمل آورده، نهال انواع اثمار غرس نمودند… درامتداد خیابان انهار و جداول جریان یافته بر اطراف آن اشجار صنوبر و چنار و طوبی آثار با سپهر دمساز و هم آواز بود. بر خیابان طرف دولت بر هر باب چهارباغ حوضی کوثر مثال اتمام یافته، میخانه‌ها و قهوه خانه‌ها جهت معاشران میخواره و افیونیان بی سرمایه در آن خیابان مهیا بود و جهت مردمان بی‌سر و پا و قلندران بی پروا جاها و زاویه‌ها ترتیب یافته

— عرض نقل قول بر حسب پیکسل، ارتفاع نقل قول بر حسب پیکسل

(جنابدی، ۱۳۷۸، ۷۶۱)

 


سایر چهارباغ‌ها در اصفهان

چهارباغ خواجو، خیابان چهارباغ تاریخی دیگر اصفهان است که به موازات چهارباغ عباسی و بین پل خواجو تا چهارراه نقاشی قرار دارد.

چهارباغ عباسی نیز در دوران معاصر ادامه یافته‌است که توجه به این امتداد این خیابان از میدان شهدا در شمال شروع و پس از عبور از زاینده رود به دروازه شیراز اصفهان در دامنه کوه صفه در جنوب اصفهان ختم می‌شود.

دو بخش اضافه شده به چهارباغ عباسی عبارتند از:

  • چهارباغ پایین در شمال: حد فاصل میدان شهدا تا دروازه دولت
  • چهارباغ بالا در جنوب: حد فاصل سی و سه پل تا دروازه شیراز اصفهان

چهارباغ‌ها شامل دو باند سواره رو، دو باند ویژه دوچرخه و سه باند پیاده‌رو می‌باشد که چهار ردیف درختان چنار و نارون آن‌ها را از هم جدا می‌کند.

 

 

 

منظره چهارباغ در اواخر دوره صفویه (سفرنامه کرنلیوس لوبرون)

 

منظره چهارباغ و مدرسه چهارباغ در اوایل دوره قاجار اوژن فلاندن

 

موقعیت روی نقشه

 

مکان های مرتبط با اینجا

موزه شهدای اصفهان موزه شهدای اصفهان   ارتباط با موزه تلفن: ۳۲۳۴۸۸۷۸ آدرس: خيابان شمس آبادي ساعات بازديد در بهار و تابستان ۸/۳۰-۱۲ صبح و ۱۶-۲۰ بعدازظهر پائيز و زمستان ۸/۳۰-۱۲ صبح و ۱۵-۱۹ بعدازظهر بجز روزهاي تعطيل   تاريخچه ...
موزه آب اصفهان موزه آب اصفهان استان: اصفهان شهر: اصفهان نشانی: خیابان مشتاق دوم - روبروی استانداری اصفهان - مجموعه ورزشی سازمان آب منطقه ای اصفهان تلفن: ۲۶۱۰۶۲۲ نوع موزه: گنجینه تاریخی آوازه (شهرت): ملی تاریخ گشایش: 29 اسفند 1386 ...
موزه علوم و فنون آموزش پرورش اصفهان موزه علوم و فنون آموزش و پرورش استان اصفهان آدرس: خیابان مصلی ، جنب مسجد مصلی، کوچه شهید شاطر گلی با عنایت به پیشرفت علم، تکنولوژی و صنعت و  از آنجا که کلاس های درس و کتاب های درسی پاسخگوی  سوالات بیشمار دانش آموزان نیست وجود مراکزی که گروه های دانش آموزی بتوانن...
موزه کلیسای وانک موزه کلیسای وانک موزه‌ای است که در سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۶ میلادی در حیاط کلیسای وانک به کوشش «طاطاووس هونانیان»، فرزند «هاروتون هونانیان»، نویسندهٔ کتاب تاریخ جلفای اصفهان ساخته شد. در ورودی موزهٔ کلیسای وانک   تاریخچه در سال&zw...
آب‌ انبار کازرونی آب‌ انبار کازرونی نام آب‌انبار کازرونی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصف...
تكيه بيد آبادی آرامگاه بید آبادی نام آرامگاه بید آبادی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تكیه ابوالمعالی كلباسی تکیه کلباسی (ابوالمعالی) نام تکیه کلباسی (ابوالمعالی) کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تکیه کازرونی تکیه کازرونی نام تکیه کازرونی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...
تکیه صاحب روضات (تکیه چهار سوقی) تکیه چهارسوقی نام تکیه چهارسوقی کشور  ایران استان استان اصفهان شهرستان اصفهان ...

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کانال تلگرام ما