گهواره (دالاهو)

گهواره(زبان فارسی)
GAHVAREH.jpg
کشور  ایران
استان کرمانشاه
شهرستان دالاهو
بخش گهواره
سال شهرشدن ۱۳۷۹/۰۳/۱۱[۱]
مردم
جمعیت ۵۱۴۲
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۲۸متر
میانگین دمای سالانه ۱۳٫۲۵ سانتیگراد
میانگین بارش سالانه ۵۶۰ میلیمتر[۲]
روزهای یخبندان سالانه ۱۱۶[۳]
اطلاعات شهری
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی حشمت الله فلاحت پیشه[۷]
شهردار مهندس کیومرث عبدی[۵]
تأسیس شهرداری ۱۳۸۰
ره‌آورد تنبور[۶]
پیش‌شماره تلفنی ۰۸۳۴۳۷۴[۴]
شناسهٔ ملی خودرو  ایران۲۹[۸]
به گهواره شهر ساز و سیب خوش آمدید-ساز زندگیتان کوک سیب سلامتیتان سرخ
گهواره(زبان فارسی) بر ایران واقع شده‌است

گهواره(زبان فارسی)
روی نقشه ایران
۳۴.۳۴۵۹۵۹۱۱° شمالی ۴۶.۴۱۷۴۰۶۵۸۳۲۵۳۹۶° شرقیمختصات: ۳۴.۳۴۵۹۵۹۱۱° شمالی ۴۶.۴۱۷۴۰۶۵۸۳۲۵۳۹۶° شرقی

گهواره (گهواره=فارسی-گاواره=اسم محلی-کردی) یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران و یکی از دوشهر شهرستان دالاهو است. فاصله آن تا شهر کرمانشاه مرکز استان ۹۰کیلومتر می‌باشد و در تاریخ۱۳۷۹/۰۳/۱۱ از سوی وزارت کشور به شهر تبدیل شد. مردمان قلخانی این منطقه از (هفت ماله بان سیری ایوان) ایل کلهر ایوان غرب می‌باشند. گهواره مرکز بخش گهواره می‌باشد که بنا به آمار سال ۱۳۸۵ جمعیت کل بخش گهواره۲۰۷۸۶نفر می‌باشد

 

گهواره در لغت نامه دهخدا

در لغت نامه دهخدا در مورد گهواره چنین آمده است.

“گهواره . [ گ َهَْ رَ / رِ ] (اِخ ) قصبه ٔ مرکز بخش گوران شهرستان شاه آباد. واقع در ۴۸هزارگزی شمال باختری شاه آباد (از طریق راه فرعی اتومبیل رو گردنه ٔ پنج سواره ۴۰ هزار گز از راه مالرو) و ۲۶هزارگزی شمال خاوری کرند و ۳۰هزارگزی جنوب باختری کوزران مرکز دهستان سنجابی در کنار رودخانه زمکان . مختصات جغرافیایی آن به شرح زیر است : طول ۴۶ درجه و ۲۵ دقیقه ، عرض ۳۴ درجه و ۳۲ دقیقه ارتفاع ۱۴۶۴ گز. قصبه در باختر رودخانه بر روی بلندی و مسلط بر باغستانها و قلمستان بسیار بنا گردیده است . ارتفاعات مجاور با جنگل کوتاه و دامنه های مسطح خاکی و زمینهای زراعتی منظره ٔ زیبایی به آن بخشیده است . هوای آن سردسیر و ییلاقی است . گهواره مرکز دهستان گوران است . جمعیت قصبه در حدود ۲هزار تن است . آب آن از رودخانه ٔ زمکان تأمین میشود. محصول عمده ٔ آن انواع میوه و بخصوص سیب آن بکثرت و خوبی معروف است و یکی از محصولات عمده و مرغوب آن توتون است که بخوبی و مرغوبی در کرمانشاه و کردستان مشهور میباشد و علت مرغوبی توتون ، اولاً وضع هوا و ثانیاً تخصص کشاورزان است . در سالهای اخیر راه فرعی از گهواره به شاه آباد و کوزران مرکز دهستان سنجابی احداث شده است . راه شاه آباد از طریق آبادی سلیمانی و گردنه ٔ پنج سواره و آبادی چنکر گذشته در ۷هزارگزی شاه آباد به شوسه ٔ قصرشیرین میرسد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۵).”[۹]

مساحت شهر

تابلو ورودی شهر گهواره

مساحت کلی شهر گهواره ۱٫۲۶ کیلومتر مربع می‌باشد؛ که از سمت شمالغربی به جاده باباشاه احمد و توتشامی از سمت شمالشرقی به جاده کبودجوب و از سمت جنوبشرقی از سمت میدان امام علی و بلوار ولیعصر به کوزران (شرق) و اسلام‌آباد غرب بسمت جنوب ختم می‌شود

نقشه کلی گهواره

شریان های وروردی و خروجی شهر

مسیر های ورودی و خروجی به شهر گهواره مطابق با شماره گذاری تصویر زیر بشرح زیر می باشد.

مسیر شماره ۱ : این مسیر اصلی ترین راه ارتباطی شهر گهواره می باشد که ارتباط بین شهر گهواره و اسلام آباد غرب را میسر می سازد. طول این جاده تا اسلام آباد غرب حدود ۴۶ کیلومتر می باشد.

مسیر شماره ۲ : این مسیر که جزو راههای ارتباطی فرعی گهواره می باشد. این شهر را به روستای توتشامی که یکی از مکان های مقدس یارسان می باشد. متصل می کند که در نهایت به کرند غرب منتهی می شود.این مسیر تا حدودی آسفالت و بقیه خاکی می باشد. فاصله گهواره تا توتشامی ۹.۳کیلومتر می باشد. که در نهایت از این جاده به کرند غرب ۵۰ کیلومتر فاصله دارد.

مسیر شماره ۳ : این مسیر گهواره را به بزرگراه راه کربلا از طریق روستای برزه ارتباط میدهد.که ۶۷ کیلومتر با بزرگراه کربلا در خارج از اسلام آباد غرب ؛ بین جاده اسلام آباد غرب -کرمانشاه فاصله دارد.

مسیر شماره ۴ : این مسیر گهواره را به کوزران و شهر کرمانشاه مرکز استان کرمانشاه متصل می کند.طول این جاده تا کوزران ۳۲ کیلومتر ۸۴ کیلومتر می باشد.

مسیر شماره ۵ : این مسیر فرعی که از کنار زیارتگاه و گورستان بابا اسکندر می گذرد . مسیری است که ارتباط شهر گهواره با باغات شمال گهواره مانند زله ناو ؛ تاش کو و کبودجوب برقرار می سازد.

مسیر شماره ۶ : این مسیر که از راه روستاهای بریه خانی و نیلک می گذرد گهواره راه به برگزاره راه کربلا و کرند غرب مرکز شهرستان دالاهو متصل می کند. لازم به ذکر است که این مسیر به به سد زمکان راه دارد و مناطق سر سبز و زیبایی را با وجود باریک بودن مسیر خواهید دید. و فاصله آن با کرند غرب ۳۸ کیلومتر می باشد.

شریان های ورودی و خروجی گهواره

مذهب

مردم این دیار از قدیم الایام دارای آیین اهل حق بوده‌اند

جمعیت گهواره

بر طبق آمار رسمی مرکز امار ایران در سرشماری سال ۱۳۸۵ بخش گهواره با ۴۶۰۰خانوار دارای جمعیتی بالغ بر۲۰هزار نفر است که از این مقدار۱۰۰۱۵نفر مرد و۱۰۵۶۱نفر زن هستند.

رشد جمعیت در گهواره

بر اساس نتایج به دست آمده از نتایج مرکز امار ایران. جمعیت گهواره از مهرماه سال۱۳۷۰شمسی تا آبان۱۳۹۰ رشد نزولی داشته و جمعیت این شهر از۵۱۴۲نفر در مهر۷۲ به۴۶۱۹نفر در سال۹۰ کاهش یافته است؛ که از عمده دلایل آن می‌توان به نبود اشتغال و مهاجرت اهالی به شهرهای دیگر بوده است. در نمودار روبرو شاهد این کاهش هستیم.

جمعیت بیسواد و باسواد گهواره

بر طبق اعلام مرکز امار ایران(۱۳۸۵) از۱۳۰۰۲نفر جمعیت باسواد بخش گهواره ۷۰۳۰نفر مرد و ۵۹۷۲نفر زن هستند و از۵۸۳۹بیسواد این بخش ۲۰۷۲نفر مرد و۳۷۶۷زن بودند.

جمعیت شهر گهواره از بین سی شهر استان کرمانشاه در رتبه شانزدهم بعد از بیستون و قبل از کوزران قرار دارد که۴۶۱۹ برآورد شده است.۳ که رتبه دوم از بین ۱تا ۵ را برای احتمال شهرستان شدن را دارد.

نمودار اماری رشد جمعیت شهر گهواره از مهر۷۰ تا ابان۹۰
ردیف نام شهر شهرستان جمعیت رتبه در
شهرستان
۱ کرمانشاه کرمانشاه ۸۵۱٬۴۰۵ ۱
۲ اسلام‌آباد غرب اسلام‌آباد غرب ۹۴٬۶۹۹ ۱
۳ کنگاور کنگاور ۵۳٬۴۴۹ ۱
۴ جوانرود جوانرود ۵۱٬۴۸۳ ۱
۵ هرسین هرسین ۴۹٬۹۶۷ ۱
۶ سنقر سنقر ۴۴٬۹۵۴ ۱
۷ صحنه صحنه ۳۶٬۵۴۲ ۱
۸ سرپل ذهاب سرپل ذهاب ۳۵٬۸۰۹ ۱
۹ پاوه پاوه ۲۳٬۷۰۴ ۱
۱۰ روانسر روانسر ۲۱٬۲۵۰ ۱
۱۱ گیلانغرب گیلانغرب ۲۰٬۹۲۲ ۱
۱۲ قصر شیرین قصر شیرین ۱۷٬۹۵۹ ۱
۱۳ تازه‌آباد ثلاث باباجانی ۱۲٬۰۸۰ ۱
۱۴ کرند غرب دالاهو ۸٬۳۱۱ ۱
۱۵ بیستون هرسین ۵٬۱۰۷ ۲
۱۶ گهواره دالاهو ۴٬۶۱۹ ۲

مشاغل و فعالیت مردم

سیب گهواره در تابستان۱۳۹۳

کشاورزی

بخش کشاورزی یکی از مهمترین بخشهای فعالیت این شهر می‌باشد. اکثریت مردم ان کشاورز بوده نخود و گندم از محصولات عمده‌ای است که در زمینهای کشاورزی آن از دیرباز کشت می‌شود و هم اکنون دو سد بزرگ زمکان و آزادی در دست احداث می‌باشد؛ که با اجرایی شدن این طرح ۸۰۰هکتار از زمینهای منطقه زمکان و ۱۲۰۰ هکتار از زمین‌های بالا دست ازنعمت آب برخوردار می‌شوند گهواره به یکی از قطب‌های کشاورزی و باغداری کرمانشاه تبدیل شده است.[۱۰]

باغداری

محصولات باغی شهر گهواره تابستان۹۳

این شهر دارای باغات زیادی می‌باشد که عمدتاً سیب می‌باشد و دارای شهرت خاص خود است. سیب گلاب و لبنانی عمده‌ترین نوع سیب موجود در گهواره می‌باشد. گستره باغهای گهواره به قدری است که آنها را به محلات مختلف تقسیم‌بندی نموده‌اند از جمله”بان کولمانان. زغال سنگ-زلناو-دیمانی و… در سالیان اخیر تگرگ[۱۱] ,سرمازدگی[۱۲]، خشکسالی[۱۳] و آتش‌سوزی باعث خسارات فراوانی به باغداران این منطقه شده است. در خشکسالی‌های اخیر میزان باغ‌های گهواره به کمتر از نصف رسیده‌است.درسال۱۳۹۱ از سطح ۶۰۰هکتار باغات مثمر گهواره بیش از ۹۰۰۰ تن سیب با ارزش بیش از ۸۰ میلیارد ریال روانه بازار مصرف شده است.[۱۴]

نگارخانه باغ‌های گهواره

دستاورد و موسیقی

گهواره مهد تنبور سازی با شهرت جهانیست. ساز «تنبور» قدیمی‌ترین ساز مضرابی ایران است که با توجه به نقوش سنگی به جا مانده، حکایت از قدمتی چند هزار ساله دارد. تنبور یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین سازهای موسیقی نواحی ایران است و حوزه اصلی رواج این ساز استان کرمانشاه و دو منطقه صحنه و گهواره‌است. جذابیت این ساز، به دلیل ماهیت اجرای مقام‌ها و جنبه عرفانی و معنوی به تدریج پا را از دایره ایران فراتر برده و در اروپا و آمریکا نیز، به این ساز و اجرای آن توجه و رویکرد فراوان شده‌است. با استفاده از قراین و شواهدی که وجود دارد ساز تنبور به شش هزار سال قبل بر می گردد مهمترین مدرک این ادعا کشف مجسمه ای در حوالی مقبره حضرت دانیال نبی در شوش است که در ان دو مرد دیده میشوند که در دست یکی از آنها تنبور دیده میشود و مشغول نواختن است.که قدمت آن به زمان قبل از ظهور حضرت موسی بر میگردد. و در گهواره بصورت حرفه ای ساخته میشود.[۱۵] زبردست‌ترین استاد تنبورسازی آقای اسدالله فرمانی هم در این شهر اقامت دارند که تنبورهای دست سازه ایشان در موزه‌های بزرگ و معروف فرانسه جای دارند. گهواره همواره مسکن بزرگان تنبور نواز بوده‌است. سید محمود علوی، کاکی اله مراد حمیدی، استاد چنگیز فرمانی، استاد خسرو نظری، سید ولی حسینی، استاد طاهر یارویسی و سید تیمور مهرابی را از این میان می‌توان نام برد.

زبان و لباس

مناطق کرد زبان و تقسیم‌بندی از لحاظ رده زبان

     کرمانجی      سورانی      کردی جنوبی      زازاکی      گورانی      مناطق مختلط

زبان مردم گهواره

مردم شهر گهواره به زبان کردی تکلم می‌کنند و از نظر طبقه‌بندی سه‌گانه زبان کردی در رده گویشهای کردی جنوبی- کلهری قرار می‌گیرد که در استان های کرمانشاه ایلام کردستان و شرق عراق و… به آن تکلم صورت می گیرد که دارای زیر شاخه های متعددی است.

لباس مردم گهواره

لباس مردم گهواره اصولا لباس کردی است که با گذر زمان لباسها از نظر ظاهر تغییر پیدا کرده اند. و به نحوی بین لباس زنان و مردان قدیم گهواره با مردان و زنان کنونی گهواره متفاوت است که در زیر به گوشه ای از آن بصورت طبقه بندی شده اشاره خواهد شد.

لباس قدیم گهواره

لباس مردان قدیم گهواره

مردان در گهواره در دهه های مختلف اکثرا داری کلاه در شکلهای مختلف سربند و…. بودند که در زیر به گوشه هایی از آن اشاره خواهد شد.

عرق چین: کلاهی از جنس نخ یا ابریشم که مردها آن را بر سر میگذاشتند و سربند را به دور آن می بستند.

سربند:دستمالی است که به دور عرق چین یا همان کلاه مردان پیچیده میشد و اکثرا در این نواحی رنگ آن مشکی و تیره بود.

سخمه:بر روی پیراهن پوشیده میشد جلوی آن کاملا باز بود و دکمه دار هم بود.

قبا: در زمان های دورتر پوششی تمام قد بود که بر روی سخمه پوشیده میشد.

کلاه: کلاه دوره دار یا پشمی نخی – شوکلاو …… در دوره های مختلف پوششی برای سر مردان این دیار بود. که به وفور در مردان قدیمی تر دیده میشود.

شلوار جافی:شلواری که در این منطقه و سایر مناطق مورد استفاده قرار میگیرد و به سبب راحتی استفاده از آن استفاده میشود از مچ پا باریکتر و هر چه به طرف بالا تنه و کمر بالا می اید گشادتر می باشد که در نهایت با کش یا بند شلوار به دور کمر بسته میشود.

سلته:نیم تنه ای است استین دار که آنرا مانند کت روی لباس می پوشند و در عکسهای قدیمی این دیار به چشم میخورد.

پاپوش(کفش):پاپوش مردم این دیار در زمانهای قدیمی گیوه و کلاش بوده است که با گذر زمان جای آن به کفشها در طرح و جنسهای مختلف تغییر پیدا کرده است.

لباس زنان قدیم گهواره

پوشش زنان در این ناحیه هم به قسمت های مختلفی تقسیم بندی میشده که بشرح زیر می باشد.و دارای رنگ های زیبایی می باشند.

کلاه:کلاهی شبیه به عرق چین مردانه است که برای بستن دستمال از ان استفاده میشود.که در زنان و دختران جوان به صورت کلاهی منجوق دوزی شده در جشنها استفاده میشود.

سربند:مشکی -عالیخانی پارچه ای است تیره رنگ و اکثرا سیاه که دارای ریشه های فراوانی در دو طرف آنست که این ریشه ها توسط زنان کرد این مناطق به گونه ای بافته و زنجیره داده میشود و در نهایت به دور کلاه زنانه پیچیده میشود و ریشه های آن هم بشکل تزئینی قرار داده میشود.

پیراهن:پیراهن زنان کرد برحسب سن و سال و نوع سلیقه متفاوت است بدین صورت که این لباسها اکقرا ار پارچه های گلدار و رنگ روشن که بشکل و طرح های مختلف تهیه شده اند مورد استفاده قرار میگیرد.

زیرپوش:زیرپوش مورد استفاده زنان این منطقه ساده و معمولا رنگی متناسب با لباس رو می باشد که از گردن تا پشت پا را در بر میگیرد.

شلوار:شلواری گشاد از جنس حریر یا پشم …

ماشته(روپوش):پارچه ایست مشکی که بشکلی خاص دوخته میشود معمولا پایین آن دارای ریشه هایست که زنان کرد آنرا زنجیره می زنند و مانند شنل روی شانه زنان انداخته میشود و از جلو گردن و روی سینه گره میخورد.

سخمه:بر روی پیراهن می پوشند معمولا بدون آستین است و در جلو روی سینه با قفلهای تزئینی بسته میشود.

زوون (قبا):لباسی است جلو باز که تا پشت پا را می پوشاند و معمولا از جنس مخمل است که در زمانهای قدیم رویه ای ای هم داشت که با گذر زمان برای جووانترها این رویه حذف و به پوششی نازک و مخملی تبدیل شده است.

سلته: البسه ایست مانند سخمه که دارای استین است و کمی بیشتر از پشت را می پوشاند و بر روی پیراهن پوشیده میشود.

لباس جدید مردم گهواره

با گذر زمان لباسها هم به نوعی با شدت های مختلف در حال تغییر هستند و نوع پوشش مردمان این شهر هم از این غائله مستثنا نخواهند بود.

لباس مردان جدید گهواره

با گذر زمان لباسهایی قدیمی مانند سربند-سخمه- کلاش-گیوه-کلاههای مختلف حذف شده است و جای خود را به بالاپوشهای جدید و شلوار جافی دادند که در حال حاضر مردان این شهر از آن استفاده می کنند.

لباس زنان جدید گهواره

با تغییر لباس و مد به طبع لباس قدیم زنان گهواره هم تغییر پیدا کرده و سالهای سال است که زنان جوانتر از سربند و سایر لباسهای مخصوص زنان قدیمی و مسن تر استفاده نمیکنند.

و در جشنها عروسی ها و… از لباسهای محلی گفته شده بشکل امروزی تر و شاد تر استفاده میکنند و حتی در این جشن ها عده ای از زنان از سربند و کلاههای منجوقی شاد استفاده می کنند.هم اکنون عده ای از دختران و زنان این شهر از لباسهای زیای محلی و عده ای هم از لباسهای جدیدتر استفاده می کنند.[۱۶]

جشن ها در گهواره

در این منطقه دو عید بزرگ نوروز و خاونکار جشن گرفته میشود.

عید نوروز

عید باستانی نوروز هم در گهواره همراه با سایر نقاط کشور جشن گرفته میشود. از روزهای قبل از شروع فروردین ماه و معمولا اسفند خانمهای خانه دار به کار تمیزکاری و به اصطلاح خانه تکانی مشغول می شوند.و اعضای خانواده بنا به وسع مالی و نیاز به تهیه لباسهای جدید اقدام می کنند.

آخرین پنجشنبه سال

پنج شنبه اخر سال و زیارت اهل قبور گهواره

در آخرین پنجشنبه سال که در بین مردم ایران به پنجشنبه اخر سال مشهور است.و یکی از رسمهای قدیمی و باستانی ایران بشمار می رود.مردم این شهر هم به زیارت اهل قبور می روند و با نثار فاتحه و دادن خیرات(شکلات -شیرینی-میوه و حلوا)و روشن کردن شمع و چراغ برای اموات و مردگان خود طلب آمرزش می کنند.

آگرنوروز

چهارشنبه سوری که در سایر مناطق کشور در آخرین سه شنبه سال برگزار میشود از قدیم در این منطقه از قدیم جایگاهی نداشته و در چندسال اخیر بین جوانان اجرا میشود اما از قدیم الایام در این منطقه شب قبل از نوروز بر روی بام خانه ها رفته یا در حیاط و کوچه ها آتشی به احترام زرتشت و روشنایی و آیین باستانی مرسوم ایرانیان برپا می کنند و اعتقاد دارند که آتش نشانه پاکی و برکت خداوند است. این جشن را آگر نوروز (آتش نوروز گویند) در سالهای اخیر هم آگر نوروز با تغییر چهره بسیاری از جشنهای ایرانیان مانند چهارشنبه سوری که با روشن کردن آتش و پریدن از روی آن همراه بود تغییر کرده و جوانترها غیر از روشن کردن از انواع ترقه و مواد منفجره دیگر در این جشن باستانی استفاده می کنند.

روز عید نوروز[۱۷]

در روزهای عید نوروز هم اهالی گهواره با چیدن سفره نوروز و گذاشتن میوه و شیرینی (مانند نان برنجی) و با روبوسی به دید و با روبوسی آغاز سال نو را همراه با دعایی به هم تبریک میگویند و معمولا بزرگ خانواده به کوچکترها عیدی می دهد و همراه با هم به دید و بازدید از خانه سایر فامیلها می روند.

آداب عید نوروز برای نو عروسان

معمولا خانواده هایی که وصلت کرده اند و هنوز در دوران نامزدی بسر برده و عروسی نکرده اند در این روز داماد به همراه پدر و مادر راهی منزل خانواده عروس میشود و عید نوروز را به ایشان تبریک گفته و به نوعروس عیدی داده میشود.

آداب عید برای خانواده عزادار

در روز عید خانواده و وابستگان نزدیک خانواده هایی که به تازگی عزیزان خود را از دست داده اند و سالگرد فوت عزیزانشان فرا نرسیده است به منزل خانواده آنها می روند و به نوعی در این زمان شادی آنها را با غمهایشان تنها نگذاشته فاتحه میدهند. که اصطلاحا به آن نوعید گفته میشود.

روز دوم نوروز

روز دوم عید مردان گهواره به سوی روستای توتشامی که جایگاه رهبر مذهب اهل حق (سید نصرالدین حیدری) می باشند می روند و فرا رسیدن عید نوروز را به ایشان تبریک میگویند.

روز سیزده نوروز

مردم گهواره هم مانند سایر هموطنان در این روز به دامان طبیعت می روند و اخرین روز از نوروز را با هم و در کنار هم جشن می گیرند.

عیدخاونکار[۱۸]

شب اول خاونکار

خاونکار از مهمترین مراسم و اعیاد مردم اهل حق می باشد.که در اواسط آبانماه می باشد.و مدت زمان آن سه روز می باشد و در این سه روزه مردم روزه دار می باشند.و به نوعی بعد از پایان سال زراعی و شکر گذاری برگزار میشود.شب اول شروع روزه داری مردم با تهیه سیب یا انار ,نیاز تهیه می کنند و به خانه سید پیر یا جم خانه می رود.و به تنبور نوازی یا خواندن دعا مشغول میشوند با اجازه سید نیاز ها تقسیم به اندازه مساوی تقسیم میشوند و بعد از آن دعای نیت روزه داری خوانده میشود.و از سحرگاه آن شب روزه داری آغاز و تا غروب به طول میکشد.

و عده ای دیگر هم هر شب به جم خانه می روند با خواندن سرودهای مذهبی تنبور و نذر و نیاز مشغول میشوند.

روز سوم خاونکار

روز سوم خاونکار با نذری آغاز میشود که باید یک خروس قربانی شود.به اینصورت که از صبح خروسی را قربانی می کنند و آنرا بحالت آب پز شده (شوربایی)تهیه می کنند و تا بعد اظهر که که این کار طول میکشد همراه با سه کیلو برنج که با روغن حیوانی تهیه شده است و نیاز – همراه با مراسم دینی خاص با حضور سید و خواندن دعای معروف مراسم نذری به اتمام می رسد و بعد از اتمام ساعات روزه داری به قسمت کردن نذری بین مردم اقدام می کنند. و اینگونه روز سوم روزه داری هم به پایان می رسد.

روز عید خاونکار

بعد از سه روز روزه داری و قربانی کردن در نهایت در روز چهارم همانند عید نوروز مردم گهواره برخلاف سایر روستاها و شهرهای اطراف سفره عید را برپا می کنند.که معمولا شیرینی شکلات و میوه و… را روی آن گذاشته اند سه روز روزه داری خود را جشن گرفته و از صبح همان روز به دید و بازدید دوستان آشنایان و خانواده خود رفته و بزرگان خانواده هم به فرزندان کوچک خود عیدی می دهند. و عید خاونکار را به آنها تبریک می گویند.برخی نیز به زیارت آرامگاه بزرگان دینی خود می روند.

بابااسکند و درخت دوازده امام

یکی از درختان مقدس قدمگاه در این شهر، درخت «منزل باوه اسکندر» است. در قبرستان شهر گهواره، درخت «وزم» کهن‌سالی وجود دارد که مردم آن را منزل «باوه اسکندر» می‌نامند و آن را متبرک می‌دانند. ومردم با هزینهٔ خود، اطراف این درخت را دیوارکشی کرده‌اند و معمولاً در مناسبت‌های مختلف در آنجا مراسم برگزار می‌کنند درخت «منزل دوازه ایمام» نیز از درختان مقدس قدمگاه در استان کرمانشاه است. در شهر گهواره نزدیک جم خانه شهر، محلی وجود دارد که در آن، چنار کهن‌سالی وجود دارد که مردم به آن معتقدند و آن را مقدس می‌گمارند. مردم منطقه آنجا را قدمگاه یا منزل دوازده امام می‌دانند و بر این باورند که دوازده امام از آنجا عبور کرده‌اند. معمولاً مردم این مناطق زمانی که مراسم یا نذری داشته باشند، به این محل می‌آمدند و اغلب قربانی می‌کردند.

بافت شهر

اکثر بافت شهر از لحاظ ساختمانی در قسمت سنتی آن واقع شده است؛ که ساختمانهای این نواحی متشکل از گل و چوبو سنگ و خشت است که به تدریج و با گذر زمان جای خود را به ساختمانهایی با مصالح و طرحهای جدید می‌دهند

نمایی از بافت قدیمی و سنتی شهر گهواره

سراسر نمای شهر گهواره در روز بهمراه باغهای اطراف

سراسرنمای شهر گهواره و باغ‌های اطراف

روستای تابعه

از روستاهای تابعه شهر گهواره می‌توان به گوراجوب، سرآسیاب، باباشاه احمد، چغابور، توکان، کچک بل، زوله، سراب سیدیعقوب، توتشامی، کنه رشید، دوشمیان، ویله، نیلک بریه خانی، زاوله، سرخک و.. نام برد

ویژگی طبیعی

آب و هوا

نقشه اقلیمی ایران. شهر گهواره در منطقه مدیترانه‌ای قرار گرفته‌است.██ معتدل خزری بسیار مرطوب

██ معتدل خزری

██ مدیترانه‌ای با باران بهاره

██ مدیترانه‌ای

██ کوهستانی سرد

██ کوهستانی بسیار سرد

██ نیمه‌بیابانی سرد

██ نیمه‌بیابانی گرم

██ بیابانی خشک

██ بیابانی خشک گرم

██ خشک ساحلی گرم

██ خشک ساحلی

شهر گهواره از نظر آب و هوایی در منطقه مدیترانه‌ای قرار دارد ایستگاه هواشناسی گهواره که بصورت خودکار می‌باشد در سال۱۳۸۷ به بهره‌برداری رسیده است[۱۹]

بارندگی شهر گهواره

نمودار دما و میزان بارندگی گهواره در سال ۱۳۹۲ در سالهای اخیر با وقوع خشکسالی در سطح کشور این شهر هم از این بلا در امان نمانده است و میزان بارندگی در آن بطور چشمگیری کاهش یافته است.

بیلبائو
نمودار آب و هوا (راهنما)
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د
۱۳
۱۴
۱۴−
۱۱
۲۱
۳−
۹٫۵
۱۷
۴−
۸٫۵
۲۱
۳
۱۰
۳۰
۱۱
۹٫۵
۴۱
۱۵
۱۰
۴۱
۱۵
۹٫۵
۳۹
۱۴
۱۰
۳۴
۱
۱۰
۲۵
۱
۱۱
۱۶
۹−
۱۱
۱۱
۹−
میانگین بالاترین و پایین ترین دما به مقیاس سانتیگراد
بارندگی به مقیاس میلی‌متر
منبع: [۱]
[نهفتن]Weather-rain-thunderstorm.svgآب و هوای گهوارهNuvola apps kweather.svg
ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
۱۰٫۴ ۱۶٫۴ ۲۴ ۲۵ ۳۴٫۶ ۳۸ ۳۹ ۳۷ ۳۲ ۳۴ ۲۵٫۲ ۱۳ ۱۵
میانگین گرم‌ترین‌ها
۶٫۹ ۸٫۶ ۱۷٫۱ ۱۹٫۸ ۳۰٫۵ ۳۶ ۳۷٫۱ ۳۴٫۸ ۲۸٫۲ ۱۵٫۳ ۱۰٫۱ ۹٫۶ ۳۷٫۱
میانگین سردترین‌ها
-۳٫۹ -۳٫۴ ۲٫۸ ۷٫۴ ۱۲٫۲ ۱۴٫۶ ۱۷٫۲ ۱۵٫۱ ۸٫۶ ۱٫۴ -۴٫۴ -۳٫۸ ۱۰
سردترین
-۱۰٫۲ -۹٫۲ -۲٫۶ ۵٫۲ ۸٫۲ ۱۲ ۱۴ ۱۲ -۸٫۲ -۸٫۲ -۲۷
منبع: درگاه ملی آمار[۲۰]

رودخانه‌ها

مهمترین رودخانه‌ای که از این شهر می‌گذرد که جزء بزرگترین رودخانه‌های غرب می‌باشد زمکان نام دارد و از روستای توت شامی سرچشمه میگیرد که بعد از گذر از گوراجوب و گهواره و جاماسب در حوالی روستای بانزلانی به سد آزادی می ریزد که پس از عبور از جوانرود و پاوه در جهت جنوب شرقی به شمال غربی از کشور خارج شده و عراق می‌ریزد و در خاک عراق به رودخانه سیروان می‌پیوندند[۲۱] و هم اکنون مشغول احداث سد روی ان می‌باشند که این کار باعث به زیر اب رفتن روستاهای اطراف شده‌است و دو سد آزادی و زمکان روی آن ساخته می‌شود.طول این رودخانه ۵۰کیلومتر است.ساخت سد آزادی روی این رودخانه باعث ذخیره و مهار ۳۵ میلیون متر مکعب آب روان و تحت پوشش قرار گرفتن ۳۰۴ هکتار از زمینهای زراعی استان میشود.[۲۲] که باعث ایجاد یک فضای زیبا و توریستی در این منطقه شده است.

رودخانه زمکان در کنار باغهای گهواره

کوه‌های گهواره

ناحیه چین‌های زاگرس

گهواره در میان رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد که در غرب و جنوب ایران امتداد دارد؛ که حاصل از برخورد دو صفحه تکتونیکی اوراسیا و عربستان است.

از کوه‌های معروف این شهر هم می‌توان به قلعه قاضی-بزهو (بزه هو)-تاشکو نام برد اطراف این شهر همانند دهانه آتشفشان می‌باشد بطوریکه شهر میان کوهستان محاصره شدهاست. عمده پوشش این کوه‌ها را جنگلهای بلوط تشکیل می‌دهند

نام موقعیت ارتفاع رشته کوه
قلعه قاضی شمال شرق گهواره ۲۳۷۰ متر[۲۳] رشته کوه زاگرس
بزهو جنوب غربی گهواره ۱۹۳۰ متر[نیازمند منبع] رشته کوه زاگرس
قُته بالیله جنوب شرقی گهواره – متر (تقریبی)[نیازمند منبع] رشته کوه زاگرس

کوه قلعه قاضی

کوه قلعه قاضی در شمال شرق گهواره قرار دارد ارتفاع آن ۲۳۷۰متر می‌باشد. قلعه قاضی در میان لقیهٔ کوه‌ها در نقطه‌ای استراتژیک قرار دارد بگونه‌ای که بر محیط پیرامون خود دید کاملی دارد. شکل ظاهری قله کوه شبیه به یک قلعه می‌باشد. داستانهایی در بین مردم وجود دارد که در زمان ساسانیان فرماندهی بنام قاضی در این منطقه و قلعه وجود داشته که وجود این فرمانده مقتدر خار چشمی بوده برای دشمنان این آب و خاک. از آنجا که بسیاری از ابنیه‌های تاریخی و.. . در قله این کوه آثاری از بناهای تخریب شده قدیمی به چشم می‌خورد که بعد از سالیان سال هنوز هم آثاری از ساروج در آنها به چشم می‌خورد[۲۴]

نمایی از باغهای اطراف و ناهمواری‌های اطراف -کوه قلعه قاضی

کوه بزهو

Panorama of city with mixture of five to ten story buildings
نمایی از کوه بزه هو شهر گهواره

کوه قته بالیله

Panorama of city with mixture of five to ten story buildings
نمایی از کوه قُته بالیله شهر گهواره

مراتع و جنگلداری

بخش گهواره با ۷۷۲۵۰ هکتار جنگل و ۱۶۷۲۵ هکتار مرتع یکی از بخش‌های غنی از منابع طبیعی در استان کرمانشاه و مرکز اصلی طرح صیانت از جنگل‌های زاگرس در استان کرمانشاه است که نشان دهنده غنی بودن منطقه گهواره از منابع طبیعی است.

نمونه ای از برگ و میوه درخت دار مازور

در جنگلها و مراتع اطراف گهواره گونه ای از درختچه های بلوط به وفور یافت میشود که به آن دار مازو گفته میشود این نوع از بلوط از شمالغربی زاگرس شروع شده و تا گهواره ادامه پیدا میکند و پس از این منطقه بصورت پراکنده در سایر مناطق مانند لرستان دیده میشود.[۲۵]

در سالهای اخیر برای جلوگیری از قطع درختان مراتع و جنگلهای اطراف گهواره از سوی روستاییان که به عنوان سوخت از آن استفاده می کنند توزیع ابگرمکن های خورشیدی در این روستاها صورت گرفته است که فشار روی جنگلها را کاهش می دهد.[۲۶]

نگارخانه مراتع گهواره

بلایای طبیعی

سیل

آب شرب گهواره از طریق رودخانه توتشامی تامین میشود.در سالیان اخیر با بارش باران و طغیان این رودخانه خطوط انتقال آب گهواره دچار شکستگی شده است.و به زیر ساخت های شهری خساراتی وارد کرده است. و باعث قطع آب شهروندان شده است.[۲۷]

زلزله

مقایسهٔ نسبی میزان خطر زمین‌لرزه در نقاط مختلف ایران؛ نقاط سرخ‌تر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمین در آن‌ها بیش‌تر است.

استان کرمانشاه یکی از استان‌های زلزله خیز ایران بشمار می‌رود. بنابر امار شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه، گهواره یکی از نقاطیست که بیشترین میزان لرزه در ان به ثبت رسیده است[۲۸] که بیشتر این زلزله تنها با تجهیزات لرزه‌نگاری قابل تشخیص بوده است. در سال ۱۳۸۷ بیشترین زلزله در استان کرمانشاه در اطراف گهواره رخ داده‌است که بنا به گزارش شبکه لرزه‌نگاری استان کرمانشاه تعداد ان ۲۳ مورد بوده‌است

بزرگان و افتخارات

علاوه بر موارد ذکر شده در مطالب فوق گهواره جایگاه بزرگانی چون:

غلامرضا رشید یاسمی

غلامرضا رشید یاسمی

متولد ۲۹ آبان سال ۱۲۷۵ شمسی(نویسنده، مورخ، شاعر معاصر، مترجم واستاد سابق دانشگاه تهران) فرزند محمد ولی خان گورانی شاعر- نقاش-خوشنویس ملقب به خان خانان (میر پنج)[۱] و پدر سیامک یاسمی و شاپور یاسمی (گارگردان و فیلمسازان مطرح قبل انقلاب که دارای استودیو فیلمسازی بودند -همسر دلکش (خواننده) هست. جد مادری او شاهزاده محمدباقر میرزای خسروی نویسنده داستان شمس و طغرا بود.

خیابانی در تهران بنام رشید یاسمی

بعد از پایان تحصیلات به کرمانشاه برگشت به استخدام اداره فرهنگ کرمانشاه درآمد مدتی نیز مدیر مدرسه پهلوی بود. چندی بعد استعفا داد به تهران آمد و به استخدام وزارت مالیه درآمد. چندی هم در وزارت فر هنگ و دربار به کار مشغول شد. بعدها به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد. رشید یاسمی تا پایان عمر خود بعنوان استاد در دانشگاه تهران فعالیت می‌کرد.

غلامرضا رشید یاسمی در هجده اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۰ در تهران در گذشت.

از جمله آثار تألیف شده رشید یاسمی می‌توان به کتابهای احوال ابن یمین – نصایح فردوسی -کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او و … تصحیح کتابهای اندرزنامه اسدی طوسی -اشعار گزیده فرخی سیستانی-دیوان محمدباقر میرزای خسروی کرمانشاهی و… ترجمه کتابهایی چون تاریخ قرن هیجدهم – انقلاب کبیر فرانسه و امپراتوری ناپلئون – ایران در زمان ساسانیان و… اشاره کرد.

استاد علی اکبر مرادی

علی اکبر مرادی

معلم، مقام‌دان، مقام‌خوان، آهنگساز، خواننده و نوازندهٔ صاحب سبک تنبور است[۲۹] وی در سال ۱۳۳۶ در گهواره بدنیا آمد و در سن ده سالگی بعنوان یک نوازنده کامل در آمد.

در سی سالگی تمام ۷۲ مقام موسیقی مقامی را آموخت و کار حرفه‌ای خود را از دهه ۵۰ آغاز کرد.

علی اکبر مرادی در کنار نوازندگی صدای پخته‌ای هم دارند.[۳۰]

در ۳۴ سالگی در سال ۱۳۷۰ شمسی رتبه اول تبور نوازی را کسب کرد؛ و در این مدت اجراهای متعددی در کنسرتهای مشترک با شهرام ناظری در ایران و خارج از ایران اجرا کرده است.

مجله sing line او را جزو ۵۰ نوازده براتر دنیا معرفی کرده است و از اینرو از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وی مدرک درجه یک هنری اعطا شده است.

علی اکبر مرادی هم اکنون در تهران اقامت دارد و در آموزشگاه موسیقی یارسان واقع در میدان بنی هاشم تهران نوازندگی ساز تنبور را به هنرآموزان آموزش می‌دهد.

استاداسدالله فرمانی

اسدالله فرمانی

اسدالله فرمانی متولد ۱۳۳۴ گهواره فرزند شمس‌الله فرمانی و نوه چنگیز فرمانی دو تن از تنبور سازان بنام می‌باشد و دستی بر نوازندگی تنبور دارند که از شش سالگی وارد این حرفه با حمایت پدربزرگ شد. -به جرات می‌توان گفت که زبردست ترین[۳۱] و نامی‌ترین سازنده تنبور می‌باشد؛ و هم اکنون در شهر گهواره در کارگاه خانوادگی خود مشغول به ساخت تنبورهایی با کیفیت می‌باشد چنانچه آوازه این هنر ارزشمند ایشان فراتر از مرزها رفته و تنبورهای ساخته شده بدست ایشان هم اکنون در بسیاری از موزهای اروپایی از جمله فرانسه جای خوش کرده است. اسدالله فرمانی بیش از نیم قرن است که به صنعت ساخت تنبور اشتغال دارد و تمام مراحل کار را بدون استفاده از ابزارهای برقی و به کمک دست و ابزارهای ساده و اولیه انجام می‌دهد.

تنبور سازی در خاندان فرمانی از حدود ۲۵۰سال پیش وجود داشته و موروثی بوده است.

طاهر یارویسی

استاد طاهر یارویسی

طاهر یارویسی استاد و نوازنده تنبور متولد سال ۱۳۱۹ گهواره می‌باشد در کودکی به فراگیری سازهای مقامی نزد اساتیدی چون استاد چنگیز (ساخت تنبور) فرمانی، سید ولی حسینی و استاد بیرخان پرداخت و هم اکنون به آموزش ساز تنبور به علاقه مندان می‌پردازد؛ و در بسیاری از جشنواره‌های داخلی و خارجی شرکت کرده است منجمله، در سال ۲۰۰۱ در جشنواره موسیقی آیینی برلین، آلمان – اجرای کنسرت در سال ۲۰۰۴ در تاجیکستان و در سال ۱۳۸۴ در اربیل عراق

اماکن سطح شهر

لیست اماکن -پارک‌ها و ارگانهای سطح شهر گهواره

ردیف مکان مهمترین‌ها
۱ پارک ها پارک کوهستان
لاله
۲ قبرستان ها بالاجوب
بابا اسکندر
کاکی‌ها
۳ مراکز فرهنگی کتابخانه عمومی نور گهواره
کانون پرورش فکری کودکان
۴ میدان ها میدان امام علی
میدان ولایت
۵ مدارس و مهدها مدرسه ابتدایی استاد شهریار (قدیمی‌ترین)
دبستان ابتدایی راه دانش
دبستان ابتدایی شهید دستغیب
مدرسه راهنمایی دخترانه بنت الهدی
مدرسه راهنمایی پسرانه شهید بهشتی
دبیرستان دخترانه حجاب
دبیرستان پسرانه امام علی
دبیرستان پسرانه امام خمینی
مدرسه شبانه‌روزی
مهدکودک شهید رجایی
۶ مساجد مسجد امیرالمؤمنین گهواره
۷ بانکها و موسسات مالی بانک ملی گهواره
بانک ملت گهواره
بانک کشاورزی گهواره
پست بانک گهواره
۸ اماکن مقدس بابااسکندر
درخت دوازده امام
۹ ارگانهای نظامی پاسگاه انتظامی گهواره
سپاه گهواره
۱۰ مراکز بهداشتی مرکز بهداشت گهواره
درمانگاه گهواره
۱۱ اماکن قضایی شورای حل اختلاف گهواره، دادگستری عمومی
۱۲ ادارات دولتی اداره گاز گهواره
اداره برق گهواره
اداره آب گهواره
اداره آموزش و پرورش گهواره
تربیت بدنی گهواره
اداره منابع طبیعی گهواره
اداره پست گهواره
مخابرات گهواره
اداره جنگلداری و مراتع گهواره ،کمیته امداد
۱۳ ورزشی هیئت کوهنوردی گهواره

خیابانهای اصلی گهواره

اصلی‌ترین و مهمترین خیابان اصلی این شهر که بعد ازبلوار ولیعصر، از میدان امام علی شروع و به میدان ولایت و سرانجام جاده بابا شاه احمد منتهی می‌شود خیابان امام خمینی (اصلی) می‌باشد که تعداد زیادی از ارگانهای دولتی نظیر شهرداری بخشداری مخابرات، کمیته امداد امام خمینی، پاسگاه گهواره، اداره آموزش و پرورش منطقه‌ای گهواره، و مسجد امیرالمؤمنین، بانکهای ملت، ملی، کشاورزی روی این خیابان قرار دارند و بازار اصلی شهر هم روی همین خیابان قرار دارد اما بعلت باریک بودن خیابان و عدم تعریض خیابان امکان ایجاد بلوار و دو لاین مجزا در این خیابان وجود ندارد و رفت و آمد در دو لاین در همین خیابان در جربان است و قبلاً هم در سالیان گذشته این خیابان با نرده به دو قسمت جدا از هم تبدیل شده بود که مشکلاتی برای شهروندان بوجود آورد که باعث از میان برداشتن آن توسط شهرداری شد.. و خیابابان جم خانه هم یکی دیگر از خیابان‌های اصلی این شهر بشمار می‌رود.

بلوار

بلوار ولیعصر گهواره

بلوار ولیعصر گهواره تنها بلوار دایر در این شهر می‌باشد که از سه راهی جاده کوزران -گهواره -اسلام‌آباد غرب شروع شده و تا میدان امام علی ادامه دارد و پمپ بنزین گهواره هم در این ناحیه قبل از رسیدن به میدان ورودی شهر قرار دارد.

میدان‌های شهر

شهر گهواره دارای دو میدان است که در ابتدا و انتهای شهر قرار دارد میدان ورودی که امام علی نام دارد؛ و میدان دوم هم که در انتهای شهر قرار دارد به روستاهایی مثله توت شامی و بابا شاه احمد و… راه دارد.

میدان امام علی شهر گهواره-میدان ورودی شهر

مراکز مذهبی

جم خانه اهل حق گهواره

جمخانه

مردم این شهر در محلی به اسم جمخانه گرد هم می‌ایند و مراسم و تجمعات خود را در ان انجام می‌دهند و از اماکن مقدس این آیین بشمار می‌رود. این مکان در خیابان جم خانه قرار دارد.

مسجد

مسجد امیرالمؤمنین گهواره در خیابان اصلی شهر جنب بانک کشاورزی واقع شده است.

مراکز آموزشی

مدارس

ازمهمترین مدارس هم می‌توان به دبستان استاد شهریار که هم اکنون ساختمان اصلی ان تخریب شده است-(قدیمی‌ترین)۱۷ شهریور-راه دانش-شهید دستقیب- بنت الهدی- دبیرستان دخترانه حجاب -دبیرستان امام خمینی-امام علی و شبانه‌روزی اشاره کرد

مدرسه ابتدایی مدرسه راهنمایی دبیرستان شبانه‌روزی
استاد شهریار (پسرانه) بنت الهدی صدر (دخترانه) دبیرستان امام خمینی (پسرانه) دبیرستان پسرانه شبانه‌روزی
شهید دستغیب (پسرانه) شهید بهشتی (پسرانه) دبیرستان امام علی (پسرانه)
هفده شهریور (دخترانه) دبیرستان حجاب (دخترانه)
راه دانش (پسرانه)

مراکز فرهنگی

کتابخانه عمومی نور گهواره

کتابخانه عمومی نور گهواره در سال ١٣٧۶ تاسیس شد وتنها کتابخانه عمومی شهر می باشد که در جنوب غربی گهواره قرار دارد. و بیش از ١۶ هزار جلد کتاب دارد که شامل بخش مرجع،بخش کودک و مخزن اصلی می باشد [۳۲]

فعالیت های کتابخانه

این کتابخانه علاوه بر وظیفه اصلی خود که در اختیار قرار دادن کتابها و منابع چاپی به علاقه مندان به برگزاری نشستهای کتابخوان،مسابقات به مناسبتهای مختلف و کلاهس های قصه گویی و فعالیت های فرهنگی دراین شهر می پردازد[۳۳]

آدرس کتابخانه عمومی نور

کتابخانه عمومی نور در گهواره، خیابان فرهنگ جنب مدرسه شهید رجایی گهواره قرار دارد

۰۸۳۴۳۷۴۲۴۶۳

گورستان‌ها و آرامستان‌های گهواره

نمایی از گورستان بالاجوب در شهر گهواره

اطراف شهر گهواره دارای گورستان‌های مختلفی است. از جمله بابا اسکندر. بالاجوب. آرامستان کاکی‌ها و… قرار دارد تمام آرامستان‌های مذکور بصورت سنتی می‌باشند.

مناطق و محلات

-از مهمترین محلات این شهر می‌توان به باندومان محله بنیاد شهید-کانی زاله-گا کش و… اشاره کرد در گهواره به علت وسعت باغات این شهر آنهارا به محلات جداگانه‌ای تبدیل کرده‌اند

Related Post

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *