قیر (شهر)

قیر
کشور  ایران
استان فارس
شهرستان قیر و کارزین
بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۱۷٫۴۲۹
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۷۷۱ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۹۲۴۲۲[۱]
قیر بر ایران واقع شده‌است

قیر
روی نقشه ایران
۲۸.۴۸۱۷° شمالی ۵۳.۰۳۶۴° شرقیمختصات: ۲۸.۴۸۱۷° شمالی ۵۳.۰۳۶۴° شرقی

قیر شهری است در استان فارس در جنوب ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان قیر و کارزین قرار گرفته و مرکز شهرستان می‌باشد.

این شهر در ۱۸۵ کیلومتری شهر شیراز مرکز استان فارس واقع گردیده‌است آب و هوایی گرم و نسبتاً ملایم دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵۰ متر و میانگین بارندگی ۲۵۰ میلی‌متر در سال می‌باشد.

 

وجه تسمیه

وجه تسمیه شهر قیر را به دلایل وجود جوشش قیر، داشتن درختان انبوه و فشرده که از دور بصورت سیاهی بزرگ به نظر می‌رسیده و یا روایت‌های دیگر نسبت می‌دهند مانند جمعیت بسیار زیاد. باتوجه به آثار باستانی و تاریخی بجا مانده از عهد ساسانیان و قدمت این شهر نقل می‌کنند از دلایل انتخاب اسم «قیر» برای آن این است که در گذشته‌های دور نیز این شهر همواره دارای جمعیت زیاد و درخوری بوده‌است بطوریکه نمای این شهر از دور به سیاهی و انبوهی می‌زده‌است و به همین دلیل نام قیر را برای آن برگزیده‌اند.[۲]

فرهنگ فارسی معین از کتاب راحه الصدور در صفحه ۲۷۶۶ خود در مودر کلمه قیر چنین می‌نویسد قیر در ترکی به معنی سرحد و ثغر است. محافظ سرحد مملکت و آن ظاهراً عنوانی بوده مثل قیر خان و مانند آن.

مردم‌شناسی

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۷٫۴۲۹ نفر بوده‌است.[۳]

تاریخچه

شهرقیر سابقه‌ای نسبتاً کهن دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی و… بدین شهرستان اشاراتی داشته‌اند

نقش پارتی در فاصله ۳ کیلومتری قیر مربوط به دوره پارت‌ها و قلعه‌های به جامانده از زمان پیش از اسلام نشان دهندهٔ قدمت این شهر است. (قلعهٔ شاپریون (=پرگون) و قلعه گبری)[۴]

زلزله

در ۲۱ فروردین سال ۱۳۵۱ شمسی زلزله‌ای به شدت ۶٫۸ در مفیاس ریشتر باعث تخریب گسترده این شهر تاریخی شد؛ و تعداد زیادی از مردم در این فاجعه عظیم جان باختند.[۵]

اقتصاد

از پتانسیلهای اقتصادی که سبب توسعه روزافزون و نسبی شهر قیر و کلیه شهرستان شده‌است و در آینده نیز می‌تواند موجبات ترقی آن فراهم کند علاوه بر کشاورزی و باغداری می‌توان به وجود سد سلمان فارسی قیروکارزین اولین سد بتنی قوسی وزنی ایران واقع در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان قیر وکارزین و میادین بزرگ گاز و ذخایر انرژی در منطقه اشاره نمود.[۶] محصولات خرمای این شهرستان نیز از لحاظ کمّی قابل توجه وبه لحاظ کیفی از بهترین خرماهای منطقه‌است.[نیازمند منبع]

آثار دیدنی

  • نقش رستم (قیر) یا نقش برجسته سرباز پارتی در فاصله ۳ کیلومتری قیر مربوط به دوره پارت‌ها.[۴]) این اثر در بین گردنه گلومشک و گردنه سم دلدل در جاده قیر-فیروزآباد قرار دارد.[۷]
  • قلعه گبری: در فاصله ۵۵۰ متری شهر قیر، در دامنه کوه مشرف به شهر، قلعه‌ای که قدمت آن به قبل از اسلام[۴] و احتمالاً مربوط به دوران ساسانیان است.
  • قلعه پرگان: علامه دهخدا درمورد این قلعه چنین آورده‌است مردم منطقه به آن قلعه پرگون یا پریون یا پریان نیز می‌گویند. این قلعه در دو کیلومتری شهر قیراست و هم اکنون به صورت تپه‌ای از دور در میانه دشت نمایان است. با وقوع زلزله ۱۳۵۱ ه. ش تعدادی از برجکهای داخل قلعه که هنوز پابرجا بود ویران شد.[۷]
  • مسجد کردشول[۴]
  • مسجد و حمام قدیمی کارزین[۴]
  • مقبره سید تاج الدین محمد[۴]
  • امامزاده سبزپوشان[۴]
  • قلعه شاه بربر[۴]
  • آب‌انبارهای متعدد قدیمی[۴]
  • مسجد بلال: درشرق قیر قدیم و فاصله ۵۰۰ متری غرب قلعه پرگان مخروبه‌ای است که به مسجدبلال معروف است. نقل می‌کنندکه فردی به نام بلال قبل اززلزله ۱۳۵۱ ه. ش هرروز درآن اذان می‌گفته ودارای شبستان ومحراب بوده‌است.
  • تفرجگاه و چشمه سرآسیاب: در فاصله چندصدمتری شرق شهرک الهادی شر قیر واقع شده‌است.[۸]

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.